มะเร็งเต้านม ผ่าตัดแล้วต้องคีโมไหม? ตรวจ 21-Gene Expression ช่วยวางแผนการรักษาได้

มะเร็งเต้านมเป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยที่สุดในผู้หญิงทั่วโลก รวมถึงในผู้หญิงไทยจำนวนมาก แม้หลายคนจะตรวจพบโรคในระยะที่ยังรักษาได้ แต่หลังการผ่าตัด คำถามสำคัญไม่ได้มีเพียงแค่ “ก้อนมะเร็งถูกเอาออกหมดหรือยัง” หากคือ “จำเป็นต้องได้รับเคมีบำบัดเพิ่มเติมหรือไม่

Published

ที่ผ่านมา การวางแผนการรักษาอาศัยข้อมูลทางคลินิกและพยาธิวิทยา เช่น ขนาดก้อน ระยะของโรค และการกระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองเป็นหลัก อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันความก้าวหน้าทางการแพทย์ทำให้สามารถวิเคราะห์ข้อมูลในระดับ “ยีน” ของเซลล์มะเร็ง เพื่อประเมินความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำ และสนับสนุนการเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายมากขึ้น

หนึ่งในเครื่องมือที่ถูกกล่าวถึงในแนวทางการรักษาระดับสากล คือการตรวจ 21-Gene Expression (21-gene assay) ซึ่งมีบทบาทในการสนับสนุนการตัดสินใจเกี่ยวกับการให้เคมีบำบัดหลังผ่าตัด

ตรวจยีนมะเร็งเต้านม 21-Gene Expression Assay คืออะไร?
การตรวจ 21-Gene Expression Assay เป็นการตรวจระดับโมเลกุลที่ใช้วิเคราะห์การแสดงออกของยีนในเซลล์มะเร็งเต้านม จากชิ้นเนื้อของผู้ป่วย โดยการตรวจ Multigene Expression Assay สามารถนำมาใช้เป็นข้อมูลประกอบ เพื่อช่วยพิจารณาการให้การรักษาเสริมหลังผ่าตัด (Adjuvant Systemic Therapy) ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ที่อยู่ในระยะที่สามารถพิจารณาการรักษาเสริมหลังผ่าตัดได้

✨ การตรวจนี้เหมาะกับผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่มีลักษณะดังนี้:

• มีตัวรับฮอร์โมนเอสโตรเจนและ/หรือโปรเจสเตอโรน (ER+/PR+)

• ไม่พบการแสดงออกของโปรตีน HER2 มากผิดปกติ (HER2-negative)

• มะเร็งเต้านมระยะเริ่มต้นชนิดลุกลาม (Stage I–II)

•ไม่มีการแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลือง (N0) หรือมีการแพร่กระจายจำกัด (1–3 ต่อม; N1)

เพื่อช่วยประเมินพยากรณ์โรค และสนับสนุนการตัดสินใจการรักษาหลังผ่าตัด

การตรวจนี้คือการวิเคราะห์อะไร?

การตรวจ Multigene Expression Assay เป็นการวิเคราะห์การแสดงออกของยีนในเนื้อเยื่อมะเร็ง ซึ่งช่วยสะท้อนลักษณะทางชีววิทยาของเนื้องอก ทั้งในด้านการแบ่งตัวของเซลล์ การตอบสนองต่อฮอร์โมน และแนวโน้มการดำเนินของโรค ข้อมูลจากการแสดงออกของยีนเหล่านี้ สามารถนำมาใช้เพื่อประเมินความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำของโรค และสนับสนุนการตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาหลังการผ่าตัด

ผลตรวจช่วยในการตัดสินใจของแพทย์อย่างไรบ้าง?

ผลจากการตรวจ 21-Gene Expression Assay สามารถใช้เพื่อ:

- ประเมินพยากรณ์โรค (Prognosis)
- ประเมินความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำในระยะยาว

- สนับสนุนการตัดสินใจเกี่ยวกับการให้เคมีบำบัดเสริมหลังผ่าตัด

ประโยชน์ที่ผู้ป่วยจะได้รับจากการใช้ผลตรวจในการวางแผนการรักษา

การใช้ผลตรวจ 21-Gene Expression Assay เป็นข้อมูลประกอบในการตัดสินใจของแพทย์ สามารถช่วยให้ผู้ป่วย:

- ลดโอกาสในการได้รับเคมีบำบัดโดยไม่จำเป็น

- ลดความเสี่ยงจากผลข้างเคียงของการรักษาที่เกินความจำเป็น

- ได้รับแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับลักษณะของโรคในแต่ละราย

- เพิ่มความมั่นใจในการตัดสินใจเลือกแนวทางการรักษาหลังผ่าตัด

โดยแนวทาง NCCN (National Comprehensive Cancer Network) ระบุว่า Gene Expression Assays สามารถนำมาใช้เพื่อช่วยในการตัดสินใจ เกี่ยวกับการให้ Adjuvant Chemotherapy ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมชนิด Hormone receptor–positive และ HER2-negative

การตรวจใช้ตัวอย่างแบบใด และตรวจยีนรายการใดบ้าง?
การตรวจ 21-Gene Expression Assay ใช้ตัวอย่างเนื้อเยื่อมะเร็งเต้านม ที่เก็บในรูปแบบ FFPE (Formalin-Fixed Paraffin-Embedded) ซึ่งเป็นตัวอย่างที่ได้จากการผ่าตัด หรือ การเจาะชิ้นเนื้อ ในการตรวจทางพยาธิวิทยาตามมาตรฐาน สอดคล้องกับ NCCN guideline โดยใช้เทคโนโลยี Real-Time PCR และ Algorithm ที่มาคำนวณเป็น Recurrence Score (RS)

สรุป
21-Gene Expression Assay เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้แพทย์สามารถประเมินความเสี่ยงของการกลับเป็นซ้ำของโรค และแนวโน้มในการได้รับประโยชน์จากการรักษาเสริมหลังผ่าตัด เพื่อสนับสนุนการวางแผนการรักษา ให้เหมาะสมกับลักษณะชีววิทยาของมะเร็ง ในผู้ป่วยแต่ละรายตามแนวทางการรักษาระดับสากล

ทั้งนี้ N Health เป็นผู้ให้บริการส่งตรวจ 21-Gene Expression Assay โดยสามารถติดต่อสอบถามและเข้ารับการตรวจได้ที่โรงพยาบาลในเครือ BDMS รวมถึงโรงพยาบาลใกล้บ้านคุณ

ข้อมูลจาก : ทนพญ. วรวลัญช์ เอี่ยมมิ
Manager, Product (Oncology)
Business Advancement, N Health

อ้างอิง : National Comprehensive Cancer Network. (2025). NCCN clinical practice guidelines in oncology: Breast cancer (Version 5.2025).https://www.nccn.org breast